EN
 

 

 

 

 

معرفی استان

استان آذربايجان شرقي يكي از استان‌هاي جمهوري اسلامي ايران است. اين استان بزرگ‌ترين و پرجمعيت‌ترين استان ناحيه شمال غربي ايران (آذربايجان) محسوب مي‌شود. استان آذربايجان شرقي از سمت شمال به جمهوري‌هاي آذربايجان و ارمنستان، از سمت غرب و جنوب غرب به استان آذربايجان غربي، از سمت شرق به استان اردبيل و از سمت جنوب شرق به استان زنجان محدود شده‌است. اين استان داراي آب و هواي سرد كوهستاني بوده و كل محدوده استان را كوه‌ها و ارتفاعات تشكيل داده‌اند. مساحت استان آذربايجان شرقي، 45491 كيلومتر مربع است كه از اين جهت، يازدهمين استان بزرگ ايران محسوب مي‌شود. اين استان محل اتصال دو رشته كوه مهم و اصلي كوه‌هاي ايران، يعني البرز و زاگرس است و بلندترين نقطه آن، قله كوه سهند است. مركز استان آذربايجان شرقي، كلان‌شهر تبريز است. از شهرهاي مهم و اقماري اين استان مي‌توان به مراغه، مرند، ميانه و اهر اشاره كرد.

استان آذربايجان شرقي با 45491 كيلومتر مربع مساحت، حدود 2/8 درصد از وسعت كل ايران را به خود اختصاص داده‌است. اين استان در شمال غرب كشور و بين مدارهاي 36 درجه و 45 دقيقه تا39 درجه و 26 دقيقه عرض شمالي و نصف‌النهارهاي 45 درجه و5  دقيقه تا 48 درجه و 22 دقيقه طول شرقي جاي گرفته‌است.

استان آذربايجان شرقي حدود 200 كيلومتر با جمهوري آذربايجان و 35 كيلومتر با ارمنستان از سمت شمال مرز مشترك دارد. که توسط رودخانه مرزی ارس از آن‌ها جدا می‌شود. در حال حاضر، روابط تجاری، اقتصادی و ... با جمهوری آذربایجان از طریق پایانه‌های مرزی جلفا و خداآفرین و با ارمنستان از طریق پایانهٔ مرزی نوردوز انجام می‌پذیرد که در این میان، پایانه مرزی جلفا از اهمیت استراتژیک خاصی برخوردار است. اين استان همچنين 420 كيلومتر با استان آذربايجان غربي از سمت غرب و جنوب غرب، 400 كيلومتر با استان اردبيل از سمت شرق و 145 كيلومتر با استان زنجان از سمت جنوب هم‌مرز است.

استان آذربايجان شرقي از هفت واحد كوهستاني تشكيل يافته است. رشته‌كوه قره‌داغ (ارسباران) شمالي‌ترين اين واحدها بوده كه از ديوان‌داغ آغاز شده و به دره رود دره‌رود منتهي مي‌گردد. رشته‌كوه قوشه‌داغ كه از جنوب قره‌داغ شروع شده و به سبلان ختم مي‌شود. توده آتش‌فشاني سبلان كه 4811 متر ارتفاع داشته و مرز مشترك ميان استان‌هاي آذربايجان شرقي و اردبيل محسوب مي‌شود. رشته‌كوه‌هاي ميشو و مورو كه از غرب و مركز استان آغاز شده و به ارتفاعات عون بن علي و شبلي منتهي مي‌شوند. رشته‌كوه بزقوش كه با 3303 متر ارتفاع، مرز بين شهرستان‌هاي ميانه و سراب به‌شمار مي‌رود. توده آتش‌فشاني سهند در جنوب تبريز كه 3707 متر ارتفاع دارد. رشته‌كوه اربط (تخت سليمان) كه از دامنه‌هاي جنوبي سهند شروع شده و به سمت جنوب امتداد مي‌يابد.

تاریخچه آذربایجان قبل از اسلام

استان آذربايجان شرقي بخشي از سرزمين باستاني ماد است تا روزگار اسكندر و جانشينان وي آذربايجان را بخشي از ماد يا ماد كوچك مي ناميدند. ليكن در زمان اسكندر مقدوني بر ايران در سال (331 ق.م) سرداري به نام آتور پات يا آتروپاتن كه شهربان منطقه ماد كوچك بود در اين سرزمين قيام كرد و آنگاه با انعقاد عهدنامه اي از واگذاري آذربايجان به دست يوناني ها جلو گيري نمود و اسكندر بدين شرط كه آتروپات خود را تابع امپراتوري وي بداند اورا در آنجا باقي گذارد. پس از مرگ اسكندر كه خونريزي در بين جانشينان وي در گرفت ، آتروپات به حكمراني اين منطقه رسيد و به پاس خدمات وي از جلوگيري اعمال نفوذ بيگانگان در اين منطقه ماد كوچك را بنام سردار آتروپات خواندند و سپس به اسامي مختلف ، آذر بادگان و آذرآبادگان معروف شد.

در روزگار ساسانيان آذرپاتكان يكي از ايالات مهم ايران وبه قول يوناني ها ساتراپ نشين بوده كه به علت وجود آتشكده معروف آذر گشسب و آتشكده هاي ديگر ، به نام آذربايجان معروف شد.

تاریخچه آذربایجان بعد از اسلام

آذربايجان در دوره اسلامي يكي از مهمترين ايالات ايران محسوب مي شد و از زمان زوال ساسانيان تا امروز مركز حوادث بسياري بوده و نقش بزرگي در جريان تاريخ داشته است.

با حمله مغولان و با ورود هلاکوخان ، آذربایجان مرکز شاهنشاهی مغولان از خراسان تا شام شد. پس از مغولان و خاندان ترکان قره قیونلوها و آق قیونلوها بر این منطقه تسلط یافتندو بعد شاه اسماعیل اول تبریز را پایتخت ایران اعلام کرد . بعد ها در دوره قاجار و در زمان سلطنت فتحعلی شاه قاجار بخشی از آذربایجان طی عهد نامه های به روسیه واگذار شد. از نام های دیگر این سرزمین ایرانویچ ،آذرگشسب و آتورپادگان است . بعد از فتحعلی شاه ، شهر تبریز ولیعهد نشین شد و احمد شاه و ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه و بالاخره محمدعلی شاه دوران ولایت عهدی خود را در این شهر گذراندند. رضاخان در سال 1300 شمسی سیطره حکومت مرکزی ایران را بر این منطقه برقرار کرد. با شروع جنگ جهانی دوم در سال 1320 شمسی، نیروهای شوروی وارد ولایات شمالی ایران از جمله آذربایجان شدند. این نیروها در اردیبهشت ماه 1325 شمسی به دنبال طرح مسئله آذربایجان در سازمان ملل متحد، آذربایجان را تخلیه کردند. مردم آذربایجان در جریان ملی شدن صنعت نفت در سال 1329 شمسی مبارزه را علیه استعمار انگلیس آغاز کردند و سرانجام با پیروزی ، انگلیس شکست خورد.

سیر تحولات اقتصادی، سیاسی و فرهنگی آذربایجان

خطه آذربایجان از كهن ترین تمدن‌های ایرانی بوده و جایگاه استواری در تمدن باستانی ایران دارد. تبریز مركز تاریخی این خطه، شهری است كهن كه اولین نشانه های تاریخی آن به هشت قرن قبل از میلاد مسیح مربوط می شود جایی كه در كتیبه سارگن دوم پادشاه آشوری از فتح آن یاد می شود. به روایت تاریخ، آذربایجان در زمان های بسیار دور مسكونی بوده و از فعالیت های اقتصادی، اجتماعی و
صنعتی چشمگیری (به لحاظ واقع شدن بر سر راه جاده ابریشم) برخوردار بوده است، به گونه‌ای كه دانشمندان باستان شناس، بافت قدیمی ترین فرش بافته شده (فرش پازیرك) را به این منطقه نسبت می دهند. 

همچنین براساس مشاهدات و نوشته جهانگردان و سیاحان معتبری چون یاقوت حموی، ماركوپلو، ابن بطوطه و ... شهر تبریز دارای بازارهای متعدد بوده و مصنوعات تولیدی آن به اقصی نقاط جهان صادر می شده است. رونق بازار تبریز و اقتصاد جاری در شهر در طول قرون گذشته، شهر را به جولانگاه تجارت و عرضه و تقاضای بین المللی درآورده و از قبال آن مردمی غنی، ثروتمند و قدرتمند داشت. از نظر فرهنگی نیز علاوه بر صنعت چاپ، كتب خارجی نخستین بار در این شهر به فارسی برگردانده شده و فن ترجمه در این شهر پاگرفته است.

انشای جدید و یا ساده نویسی را "طالبوف" یكی از فرزندان خلف این شهر به دیگران آموخته است. نخستین دایره المعارف در دنیای اسلام و مسیحیت، اولین كتابخانه عمومی، نخستین سینما و تئاتر، فن عكاسی، فرش نوین، نخستین رمان، ادبیات كودكان، روزنامه نگاری ملی، شعر نو و نقد ادبی در این شهر پاگرفته و ره آورد مردمان پیشگام این دیار بوده است.

در زمینه علم و دانش نوین، فرزندان این خطه، طلایه‌داران پزشكی مدرن، كشاورزی مكانیزه، هوانوردی، راه و ساختمان سازی، ایجاد ضراب خانه، ایجاد نخستین كارخانه ها، نخستین شهرداری، تجارت نوین (نخستین اتاق بازرگانی)، نخستین شركت سهامی عام و بالاخره نخستین مرکز خدمات سرمایه گذاری می باشند.

نژاد، زبان و مذهب ساكنین آذربایجان

آذری ها، اصیل ترین افراد ایرانی هستند كه سه تا چهار هزار سال پیش به این سرزمین مهاجرت كرده اند. این عده به دو دسته پارت و ماد تقسیم شدند، كه در قسمت های مختلف ایران ساكن شدند از آن جمله مادها که در آذربایجان سكونت گزیدند. زبان مردم آذربایجان، تركی آذربایجان بوده و این زبان در اثر گذشت زمان در مسیر تكامل خود به واسطه ارتباط نزدیك با دیگر اقوام ساكن ایران زمین از قبیل فارس ها، اعراب، ارامنه، گرجیها، كردها و دیگر اقوام از نظر لغوی و دستوری بسیار گسترده‌تر گردیده است. زبان كنونی مردم تبریز آذری می باشد.

دین های رایج در آذربایجان از ابتدا تاكنون آئین های اولیه آریایی ها (دیوپرستی و مهرپرستی)، زرتشتی، یهودی، مسیحیت و اسلام بوده اند. از نظر مذهب، 98 درصد مردم استان مسلمان و دارای مذهب شیعه جعفری می‌باشند و اقلیتی از مسیحیان كه اكثراً ارمنی و گریگوری مذهبند در تبریز زندگی می‌كنند.

 

 
 

CopyRightASD.ir